Historia UTW

W wyniku starań o włączenie ludzi starszych do systemu kształcenia ustawicznego powołano w 1973 roku we Francji, przy Uniwersytecie w Tuluzie , placówkę dydaktyczną dla tych osób, nazwaną Uniwersytetem Trzeciego Wieku . Twórcą tej placówki był profesor prawa Piere Vellas.W krótkim czasie na terenie całej Europy i poza nią zaczęły powstawać podobne placówki.

Pierwszy Uniwersytet Trzeciego Wieku /UTW/ w Polsce, powstał w roku 1975 w Warszawie, w ramach Podyplomowego Centrum Kształcenia Kadr Medycznych. Organizatorką tego Uniwersytetu oraz propagatorką idei uniwersytetów trzeciego wieku w Polsce była profesor nauk medycznych Halina Szwarc. W Polsce uniwersytety trzeciego wieku zaczęły powstawać przede wszystkim w dużych miastach pod patronatem wyższych uczelni. Początek XXI wieku stał się momentem , kiedy to liczba uniwersytetów zaczęła wzrastać w imponującym tempie.

Przyczyną tego zjawiska jest starzenie się społeczeństwa, jak i znaczące zmniejszenie się miejsc pracy w restrukturyzowanym przemyśle i administracji. Obecnie na terenie naszego kraju funkcjonuje ponad 200 takich placówek.

Zadania postawione uniwersytetom trzeciego wieku przez ich twórców to :

• włączenie osób starszych do systemu kształcenia ustawicznego,
• aktywizacja intelektualna, psychiczna i fizyczna słuchaczy,
• opracowanie metod edukacji i wdrażania profilaktyki gerontologicznej ,
• prowadzenie obserwacji i badań naukowych nad zbiorowością ludzi starych.

UTW w Uniwersytecie Śląskim

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Katowicach istnieje już 28 lat. Staraniem władz lokalnych i mieszkańców Katowic powstał w semestrze letnim 1982/1983, przy znacznym zaangażowaniu się uczelni wyższych , a przede wszystkim Uniwersytetu Śląskiego, Akademii Wychowania Fizycznego, Akademii Medycznej. W pierwszych zajęciach, które miały charakter wykładów, uczestniczyło 70 osób.

W porównaniu z początkowym okresem, kilkanaście razy wzrosła liczba słuchaczy UTW. W roku akademickim 2009/2010 wynosi ona 1200 osób w Katowicach, 600 osób w powołanej w 2004 roku, w grupie w Sosnowcu i około 400 osób w Jastrzębiu -Zdroju.

W początkowych latach istnienia UTW słuchaczami były osoby, którym II wojna światowa przeszkodziła w podjęciu studiów wyższych i dla których przynależność do UTW była nobilitacją . Aktualnie większość uczestników UTW to osoby z wyższym wykształceniem, które po przejściu na emeryturę dążą do wypełnienia wolnego czasu i poszukują sensu dalszego życia.

W miarę upływu czasu zmieniła się forma organizacyjna UTW. W 1996 roku został powołany Pełnomocnik Rektora Uniwersytetu Śląskiego, który przygotował regulamin funkcjonowania UTW i 3 grudnia 2002 Senat Uczelni przyjął uchwałę (nr 7) w sprawie utworzenia UTW jako jednostki ogólnouczelnianej, która prowadzi działalność dydaktyczną . Działalność ta obejmuje prowadzenie studiów o charakterze otwartym dla słuchaczy, którzy nie są studentami.

Oferta edukacyjna UTW jest bardzo bogata. Oprócz wykładów o tematyce ogólnej prowadzi się zajęcia z historii sztuki, historii Kościoła, psychologii, ziołolecznictwa i zdrowej żywności, a także lektoraty z języków obcych.

Zajęcia ruchowe to gimnastyka rehabilitacyjna, gimnastyka w wodzie, pływanie, taniec współczesny, gimnastyka "Denisona". Słuchacze sami prowadzą grupę miłośników słowa, grupę historii Śląska, Klub Filmowy " Młodzik"

Do tej pory zorganizowane zostały trzy ogólnopolskie konferencje naukowe związane z rocznicami istnienia UTW :

• "Uniwersytet Trzeciego Wieku szansą zdrowego życia" (maj 1997)
• "Jakość życia i jej uwarunkowania w okresie późnej dorosłości"( czerwiec 2002)
• "Uczyć się, by być" (październik 2007)

UTW zrealizowało trzy projekty badawcze - granty organizowane przez Fundację dla Uniwersytetu Jagiellońskiego, a przeznaczone dla UTW :

• "Seniorzy - seniorom", (2005/2006),
• "My i XXI wiek. Ogólnopolski konkurs poezji i małych form prozatorskich" (2005/2006)
• "Słuchacze UTW dla seniorów swojego miasta"

Obecnie w ramach UTW prowadzony jest kolejny projekt "Kaj te czasy".